Güzide Şirketlerden Büyük Kaçış!

Bu yazıya biraz kitabın ortasından giriş yapacağım ama olsun.

Bir ülkeye yabancı yatırım 3 farklı yoldan gelebilir.

Bunlardan ilki doğrudan yatırım; yani yabancı üretim yapmak için ülkeye gelir. Şirket kurar, arazi alır, fabrika kurar ve üretim yapar. Uzun vadeli bir yatırımdır. Tüm dünyadaki ülkeler bu yatırım iklimini yaratmak için uğraşır.

İkinci olarak yabancı yatırımcı mevcut kurulu düzeni satın alma yoluyla gelir. Yani burada kurulmuş, üretim yapan bir tesisi,şirketi satın alır.

Üçüncüsü ve son olarak da yabancı yatırımcı sermaye piyasalarına yatırım için gelir. Yani bono/tahvil ve hisse senedi satın alır. Yabancı yatırımcının en kolay bir ülkeye yatırım yapma olasılığı da bu üçüncü yoldur. Hızlı bir şekilde girebildiği gibi hızlı bir şekilde çıkış da yapabilir.

 

Epeydir yazmak istediğim konular arasında olan Türkiye’nin halka açık olan en büyük 30 şirketinin yabancı yatırımcılar tarafından ne derecede iltifat gördüğü konusuydu.

Son yıllarda özellikle yukarıda bahsetmiş olduğum yabancı yatırımcının en kolay giriş/çıkış yapacağı tahvil ve hisse senedi piyasalarından yabancı yatırımcılar koşar adım uzaklaşıyor. Her hafta Merkez Bankasının verilerinden bu verileri takip ediyoruz. Ödemeler dengesi istatistiklerinden çektiğimiz verilere göre durum hiç parlak değil. 2019 yılında 406 milyon USD yabancı yatırımcı hisse senedi yatırımı yapmışken özellikle son 3 yıldır yabancı yatırımcı kaçarak uzaklaşıyor. Aşağıdaki tablo da görebileceğimiz gibi 2019 yılında 4,3 milyar USD; 2021 yılında 1,4 milyar USD ve 2022 yılının ilk 5 ayında ise 2,8 milyar USD tutarında hisse senedi satmış ve ülkemizden çıkış yapmışlardır.

Yabancı Yatırımcıların Hisse Senedi Piyasalarına Giriş-Çıkış Miktarları
Tanım	2019	2020	2021	2022-5Ay
Hisse Senetleri(Milyon ABD Doları)	406,00	-4.255,00	-1.434,00	-2.849,00
kaynak: TCMB
*(-) ile gösterilmiş tutarlar Türk hisse senedi piyalarından çıkış miktarını göstermektedir.
*(+) ile gösterilmiş tutarlar Türk hisse senedi piyalarından giriş miktarını göstermektedir.

 

Borsaya açık Türkiye’nin en güzide şirketlerinin yer aldığı Borsa İstanbul 30 endeksinde yabancı yatırımcının halka açık olan kısmındaki oranlarını görebilirsiniz. Bazı şirketlerimizde halka açıklık oranı üzerinden %70’li seviyelere sahipken şu an %5-6 seviyelerinde sahiplikleri bulunuyor.

 

Borsa İstanbul 30 Endeksi-Yabancı Payı Oranı
Kod	2 Ocak 2019	4 Ağustos 2022	Kod	2 Ocak 2019	4 Ağustos 2022
GARAN	74,3%	6,3%	SISE	46,6%	24,9%
HALKB	60,6%	1,2%	KCHOL	84,4%	64,2%
TKFEN	76,0%	17,4%	ISCTR	56,1%	36,1%
ARCLK	69,6%	24,1%	TTKOM	46,4%	27,4%
TOASO	81,6%	39,2%	BIMAS	68,3%	50,7%
KOZAL	60,1%	22,4%	AKBNK	63,9%	46,7%
TAVHL	95,9%	61,6%	ASELS	34,8%	24,6%
EKGYO	68,0%	35,5%	TCELL	90,4%	80,9%
THYAO	65,0%	32,5%	YKBNK	33,0%	24,9%
FROTO	79,6%	48,0%	KRDMD	23,7%	16,3%
PETKM	45,9%	14,9%	GUBRF	10,4%	7,2%
TUPRS	84,2%	53,6%	HEKTS	10,9%	9,0%
KOZAA	57,4%	27,5%	VESTL	3,3%	4,4%
EREGL	74,1%	46,4%	SASA	2,9%	5,0%
SAHOL	71,9%	46,9%	PGSUS	28,2%	33,7%
kaynak: İsyatırım

Yukarıdaki tabloda bulunan şirketlere yabancı yatırımcı ne zaman iltifat etmeye başlar; iltifat etmeye başlayacağı sebep ne olabilir? Tabiki bunlar ayrı bir düşünce konuları.

Fakat bu kaçışı geriye çevirecek  eylem planları bir an önce yapılmalı ve hiç vakit kaybetmeden aksiyon alınmalıdır.